Handelszaak overnemen in België: het stappenplan

Vertrek van uw eigen middelen, niet van de vraagprijs. Banken verwachten bij een overname doorgaans 20 tot 30 % eigen inbreng, en u hebt daarnaast werkkapitaal nodig voor voorraad, huurwaarborg, de eerste loonlasten en een buffer voor de eerste stille maanden.

Reken ook de kosten mee die naast de overnameprijs komen: de handelshuurwaarborg, de aanpassing van het materiaal, notaris- of advocaatkosten en de boekhouder die de cijfers nakijkt.

Een overname lukt het best in een activiteit die u kent of waarvoor u de beroepsbekwaamheid hebt. Sommige activiteiten zijn in België gereglementeerd (haartooi, vervoer, voeding met FAVV-verplichtingen), andere niet.

Beperk uw zoekgebied tot een straal waarin u dagelijks aanwezig kunt zijn. Bij een handelszaak is aanwezigheid van de uitbater vaak het verschil tussen winst en verlies.

Bij de overname van een handelsfonds koopt u de inrichting, het materiaal, het cliënteel, de handelsnaam en meestal de handelshuurovereenkomst — zonder het verleden van de vennootschap.

Bij een overname van aandelen koopt u de vennootschap met alles erin: contracten, vergunningen, maar ook schulden en fiscale risico's. Dat is de regel wanneer een vergunning aan de vennootschap hangt (bijvoorbeeld een vervoersvergunning). Laat in dat geval altijd een due diligence uitvoeren.

Minimaal: de jaarrekeningen van de laatste drie boekjaren, de btw-aangiftes, een recente omzetopvolging, de handelshuurovereenkomst met de resterende duur, de personeelslijst met anciënniteit, de vergunningen en de inventaris van het materiaal.

Kijk ook naar wat niet in de cijfers staat: hoeveel uur de overlater zelf werkt, of familie onbetaald meehelpt, en welk deel van het cliënteel persoonsgebonden is.

Een handelszaak wordt in de praktijk gewaardeerd op een veelvoud van de genormaliseerde EBITDA, gecontroleerd tegen de omzet en de restwaarde van het materiaal. Corrigeer eerst het resultaat voor een marktconform loon voor de uitbater en voor eenmalige kosten.

Vergelijk vervolgens met wat er vandaag effectief gevraagd wordt in dezelfde sector en regio. Onze gratis waardebepaling geeft u in enkele minuten een vork op basis van de reële cijfers van het aanbod.

Naast het bankkrediet bestaan er specifieke Belgische instrumenten: de waarborgregeling van PMV/Gigarant in Vlaanderen, startleningen, en heel vaak een verkoperskrediet waarbij de overlater een deel van de prijs gespreid ontvangt.

Een verkoperskrediet is bovendien een goed signaal: wie een deel van zijn prijs laat afhangen van de toekomst, gelooft in de zaak die hij overdraagt.

De overeenkomst legt vast wat precies overgaat, welke garanties de overlater geeft, of er een niet-concurrentiebeding is en hoe de prijs betaald wordt. Personeel gaat automatisch mee over met behoud van anciënniteit (cao 32bis).

Voorzie ten slotte een begeleidingsperiode van enkele weken tot enkele maanden: de overlater stelt u voor aan de klanten en de leveranciers. Dat is doorgaans het goedkoopste deel van de overname en het meest bepalend voor het resultaat.